Brand op ’t Harde roept herinneringen op aan 1970: ‘Ik zie die roze wolken nog zo voor me’

Net als nu, ontstond in 1970 een enorme bos- en heide brand op het militaire oefenterrein op 't Harde. De brand verwoestte uiteindelijk zes woningen. Ook toen waren vele brandweerlieden op de been om de brand te blussen. 

Roos Leever-Veltman was negen jaar oud. Ze woonde aan de Sportlaan in ’t Harde. “Ik was op die dag ziek, dus ik was niet naar school. Mijn broertje wel,” vertelt ze. 

Op een gegeven moment kwam het leger de straat in. Via megafoons werd omgeroepen dat bewoners zich moesten voorbereiden op evacuatie. Haar moeder moest haar broertje nog ophalen en liet Roos thuis wachten. Wat haar vooral is bijgebleven, is wat haar moeder in die haast meenam. “Mijn moeder pakte haar trouwboekje en haar vakantiebonnen,” zegt Roos. Zelf zat ze klaar met een viskom. “Die moest mee.” 

Uiteindelijk werd de evacuatie op het laatste moment afgeblazen. Van de vlammen herinnert ze zichzelf weinig, maar de nasleep staat haar nog helder bij. “Met de hele school bloemen en bomen geplant bij het gebied wat nu de carpoolplaats aan de A28 is. Ze wandelt er regelmatig met haar honden. “Voor mij is het nog steeds het verbrande bos.” 

Gerrit Top uit Doornspijk zat in de vierde klas van de lagere school toen de brand dichterbij kwam. “Tegen een uur of twee of drie kwam er iemand met een lange leren jas en een Willempie-helm de klas in”, vertelt hij. “Die fluisterde de leraar wat in zijn oor. En de leraar zei: jongens opruimen, we moeten naar huis, want de brand nadert.” Die woorden hoort Top nog altijd terug: “De brand nadert.” 

De kinderen werden naar huis gestuurd. Top werd door zijn vader naar een tante in Elburg gebracht. Zijn vader keerde terug naar het huis van zijn ouders, dat vlak bij het bos stond en gevaar liep. Uiteindelijk bleef de woning gespaard. Als kind kreeg Top niet alles mee van de omvang van de brand. Wel zag hij iets vreemds aan de lucht. “Ik zag roze wolken in de lucht, dat was heel erg raar.” 

Bang was Top niet. “Het was spannend”, zegt hij. Dat hij naar zijn tante moest, vond hij eigenlijk jammer. “Ik had er ook bij willen zijn.” 

De huidige brand beleeft Top heel anders, nu hij zelf een gezin heeft. “Mijn dochter woont in een huis een meter of vijftig bij de woningen vandaan die vijftig jaar geleden zijn afgebrand.”

Egbert van Hattem was vijf jaar oud. Zijn gezin woonde aan de Oude Eperweg, tussen de snelweg en de spoorlijn, vlak bij het militaire oefenterrein. “Op een gegeven moment vatten daar veel voertuigen en banden en dat soort dingen vlam.” 

Zijn vader werkte in Oldebroek en reed naar huis toen hij hoorde wat er gebeurde. “Die mocht eigenlijk niet over de Eperweg naar huis, maar die is toch gewoon door de blokkade naar huis gereden omdat hij bij zijn gezin wilde zijn.” 

Thuis werd alles klaargemaakt voor een mogelijke evacuatie. Zijn vader hield het dak nat en de auto werd ingeladen. Zelfs zijn nieuwe fiets moest mee. Ook herinnert hij zich helikopters die landden op de strook tussen de snelweg en de afrit en brandweerlieden die koffie kwamen drinken.“Er was een bezorgde sfeer. Je kon aan de gedempte toon waarop mensen spraken en die onrust heel goed merken dat er iets aan de hand was.”  

Van Hattem woont inmiddels in Zutphen en is momenteel in het buitenland op vakantie, maar de huidige brand houdt hem bezig: “Je bent ver weg, maar er gebeurt iets waar je precies weet waar je ook al je voetstappen hebt liggen. Die bezorgdheid is dan snel weer helemaal aanwezig. Dat onrustige gevoel komt zeker terug.”