Uit cijfers van de Museumvereniging blijkt dat kleine musea (met een omzet tot 400.000 euro per jaar) in 2023 gemiddeld 33 procent minder bezoekers kwamen dan in 2019. Bij de middelkleine musea (met een omzet tussen de 400.000 en 800.000 euro) was dat gemiddeld 18 procent. 

Hogere bezoekersaantallen
Dat de bezoekersaantallen achterblijven, daar hebben de lokale musea weinig last van. "Ons museum gaat misschien zelfs wel beter dan voor corona", reageert Corien van der Meulen, directrice van het Stadsmuseum Harderwijk en het Marius van Dokkum Museum. "Dat heeft ook wel met de verbouwingen te maken die we recent hebben gehad. Sindsdien trekken we meer bezoekers." 

Ook Roeland Robert, directeur van het Noord-Veluws Museum in Nunspeet laat weten weinig te merken van lage bezoekersaantallen. "Alleen al deze zomer hebben we 10.000 bezoekers ontvangen. Dat is een mooi aantal." Edith de Jong, directeur en conservator van het Museum Nijkerk herkent zich hierin. “Voor corona kregen we zo’n 6.000 bezoekers. Dat aantal is nu weer aardig terug op het oude niveau.”

Museum Sjoel Elburg laat weten ook tevreden te zijn over het jaar tot nu toe. "We zijn nog niet helemaal op het niveau van voor de coronacrisis", laat Eric Docter, secretaris van het museum, weten. "Maar we merken dat het weer aantrekt. "Dit jaar moet een tweede piek nog komen. In het voor- en naseizoen is het bij ons drukker dan in de zomer." 

Energieprijs
Geen zorgen over de bezoekersaantallen bij de musea dus. Toch uiten alle drie de musea hun zorgen over andere zaken. "De hoge energieprijs maakt het niet makkelijk", laat Robert weten. "We zijn wel bezig met een energietransitie. Daarvoor zoeken we nu financiering." Docter maakt zich lichte zorgen om ditzelfde probleem. "Wij kunnen moeilijk verduurzamen, omdat we in een monumentaal pand zitten." 

Verhoging btw-tarief
Van der Meulen maakt zich voornamelijk zorgen over de verhoging van het btw-tarief. Het kabinet wil dit tarief voor onder andere musea in 2026 verhogen van 9 naar 21 procent. Van der Meulen en Robert beschrijven deze ontwikkeling als 'een donkere wolk'. "In combinatie met andere bezuinigingen kan dit een groot financieel drama worden", stelt Van der Meulen. "Ik ben bang dat we onze entree moeten gaan verhogen, hoewel het ook weer niet zo makkelijk is." Tot het zo ver is, probeert Robert zich nog niet al te veel zorgen te maken. "We stoppen eerst onze energie in de verduurzaming."

De verhoging van de btw baart Doctor geen grote zorgen. "We hanteren op dit moment een lage toegangsprijs van zeven euro. Misschien wordt dat een euro duurder", legt hij uit. "Ik verwacht niet dat we daar grote problemen mee gaan krijgen." De Jong sluit zich daarbij aan. “Ik denk niet dat die paar euro het verschil gaat maken voor mensen die hier incidenteel komen, degenen die hier structureel komen zijn vriend van het museum door hun donatie”, laat ze weten. “Ik zie het niet heel somber in, maar dat betekent natuurlijk niet dat ik het er mee eens ben.”

Vrijwilligers
Waar Doctor zich meer zorgen om maakt, is het vinden van vrijwilligers. Veel kleine musea draaien deels of zelfs volledig op vrijwilligers. "We merken dat het steeds moeilijker is om nieuwe aanwas te vinden en we hebben geen betaalde krachten", laat de secretaris weten. "We hebben geen betaalde krachten, dus we hebben overal vrijwilligers voor nodig."

De sector staat dus voor nogal wat uitdagingen. Toch probeert de directeur van het Noord-Veluws Museum positief te blijven: "Ik wil me er nog niet druk om maken. Het moet eerst allemaal echt nog gebeuren."